ADHD często współwystępuje z różnorodnymi zaburzeniami, co może wpływać na sposób, w jaki pacjenci funkcjonują w codziennym życiu. Oto szczegółowy opis najczęstszych zaburzeń towarzyszących:
- Zaburzenia lękowe: Osoby z ADHD mogą doświadczać intensywnego lęku, który może manifestować się w postaci ogólnego lęku, fobii czy napadów paniki. Lęk często wynika z trudności w radzeniu sobie z wymaganiami codzienności oraz obaw o przyszłość.
- Depresja: Problemy z koncentracją, niskie poczucie własnej wartości oraz frustracja związana z niepowodzeniami mogą prowadzić do depresji. Współwystępowanie ADHD i depresji wymaga zintegrowanego podejścia terapeutycznego, aby skutecznie adresować oba zaburzenia.
- Zaburzenia zachowania: Osoby z ADHD mogą mieć trudności z kontrolowaniem impulsów, co prowadzi do agresywnych czy nieodpowiednich zachowań. Problemy te mogą manifestować się w relacjach społecznych oraz w szkole lub w pracy.
- Zaburzenia uczenia się: ADHD często współwystępuje z dysleksją, dyskalkulią czy innymi trudnościami w nauce. Osoby z tymi zaburzeniami mogą mieć problemy z przyswajaniem wiedzy, co dodatkowo komplikuje ich sytuację edukacyjną.
- Uzależnienia: Osoby z ADHD są bardziej narażone na rozwój uzależnień od substancji, takich jak alkohol czy narkotyki, a także na uzależnienia behawioralne, na przykład od hazardu czy internetu. Impulsywność związana z ADHD może zwiększać ryzyko angażowania się w ryzykowne zachowania.
- Zaburzenia osobowości: Osoby z ADHD mogą również zmagać się z różnymi zaburzeniami osobowości, takimi jak zaburzenie osobowości borderline (BPD) czy zaburzenie osobowości histrioniczne. Problemy te mogą manifestować się jako niestabilność emocjonalna, trudności w relacjach oraz skłonności do impulsywnego zachowania.
Zaburzenie osobowości typu borderline (BPD) to skomplikowane zaburzenie, które wpływa na sposób myślenia, odczuwania i interakcji z innymi.
Objawy:
- Emocjonalna chwiejność: Osoby z BPD często doświadczają intensywnych wahań nastroju, które mogą zmieniać się z minuty na minutę.
- Problemy w relacjach interpersonalnych: Istnieje tendencja do tworzenia skrajnych, intensywnych relacji, które mogą oscylować między idealizowaniem a deprecjonowaniem innych.
- Strach przed porzuceniem: Silny lęk przed byciem opuszczonym może prowadzić do działań, które mają na celu utrzymanie bliskości, czasami nawet w sposób manipulacyjny.
- Impulsywność: Osoby z BPD mogą wykazywać impulsywne zachowania, takie jak nadużywanie substancji, niebezpieczne prowadzenie samochodu czy kompulsywne wydawanie pieniędzy.
- Chroniczne poczucie pustki: Wiele osób z tym zaburzeniem doświadcza poczucia wewnętrznej pustki lub nudy.
- Zaburzenia tożsamości: Może występować niepewność co do siebie, w tym w kwestii celów życiowych, wartości i tożsamości.
- Samookaleczenia/ zachowania autodestrukcyjne
- Zaburzenia nastroju: Poza depresją, osoby z ADHD mogą doświadczać innych zaburzeń nastroju, takich jak cykliczne zmiany nastroju czy zaburzenia afektywne dwubiegunowe. Te wahania mogą komplikować diagnostykę i leczenie. Zaburzenia afektywne dwubiegunowe charakteryzują się występowaniem na przemian epizodów manii („mam supermoce”)i depresji („jestem do nieczego”) co wpływa na sposób, w jaki osoba postrzega siebie, innych i otaczający ją świat.
Właściwa diagnoza różnicowa jest niezwykle ważna, ponieważ pozwala na odróżnienie ADHD od innych zaburzeń, które mogą mieć podobne objawy. Rzetelna diagnoza umożliwia skuteczne zaplanowanie terapii oraz wsparcia dostosowanego do indywidualnych potrzeb pacjenta. Dzięki temu można zminimalizować negatywne skutki współwystępowania zaburzeń oraz poprawić jakość życia, umożliwiając pacjentom lepsze funkcjonowanie w różnych sferach życia.
Autor: Joanna Maciejewska