Narcystyczne zaburzenie osobowości: objawy i terapia

NPD to skrót od Narcissistic Personality Disorder, czyli Narcystyczne Zaburzenie Osobowości. Jest to jedno z zaburzeń osobowości, które charakteryzuje się skrajnym poczuciem własnej wartości, potrzebą nadmiernego podziwu oraz brakiem empatii dla innych. Osoby z NPD często mają nierealistyczne oczekiwania dotyczące siebie i innych, co może prowadzić do trudności w relacjach interpersonalnych oraz problemów w funkcjonowaniu społecznym i zawodowym. 

Kluczowe cechy NPD 

  1. Nadmierna Samoocena: Osoby z NPD mają wygórowane poczucie własnej wartości i uważają się za wyjątkowe i zasługujące na specjalne traktowanie. 
  1. Brak Empatii: Trudności w rozumieniu i współodczuwaniu emocji innych ludzi. 
  1. Wykorzystywanie Innych: Tendencja do wykorzystywania innych dla osiągnięcia własnych celów. 
  1. Zazdrość i Rywalizacja: Często zazdroszczą sukcesów innych i próbują ich zdyskredytować. 
  1. Nadmierny Wymóg Uznania: Potrzebują nieustannego podziwu i pochwały. 
  1. Nietolerancja Krytyki: Krytyka jest dla nich trudna do przyjęcia, co może prowadzić do agresji lub obrony. 
  1. Nierealistyczne Oczekiwania: Oczekują, że inni będą spełniać ich potrzeby i oczekiwania bezwarunkowo. 

Czym jest Narcystyczne Zaburzenie Osobowości (NPD) według ICD-11? 

NPD to zaburzenie, które wpływa na sposób myślenia osoby o sobie, innych ludziach oraz relacjach interpersonalnych. Według ICD-11, kluczowe cechy tego zaburzenia obejmują: 

  1. Nadmierna Samoocena 
  • Opis: Osoby z NPD często mają wyjątkowo wysoką samoocenę, uważając się za niezwykłe i zasługujące na szczególną uwagę oraz pochwały. 
  • Badania: Badania wykazały, że osoby z NPD mają skłonność do wyolbrzymiania własnych osiągnięć i wyjątkowości, co może prowadzić do zaburzeń funkcjonowania w codziennym życiu.  
  1. Brak Empatii 
  • Opis: Osoby z NPD mogą mieć trudności w rozumieniu i współodczuwaniu emocji innych. Często są nieczułe na potrzeby i uczucia innych ludzi. 
  • Badania: Niedobór empatii u osób z NPD jest związany z deficytami w funkcjonowaniu struktur mózgowych odpowiedzialnych za rozumienie emocji, takich jak ciałko migdałowate i kora przedczołowa.  
  1. Wykorzystywanie Innych 
  • Opis: Osoby z NPD mogą wykorzystywać innych ludzi w celu osiągnięcia swoich celów, często stosując manipulację. 
  • Badania: Badania nad zachowaniami osób z NPD sugerują, że ich tendencje do wykorzystywania innych są powiązane z ich potrzebą dominacji i kontrolowania otoczenia. [5][6] 
  1. Zazdrość i Brak Współzawodnictwa 
  • Opis: Zazdrość o sukcesy innych jest częstym objawem NPD, a osoby z tym zaburzeniem mogą próbować zaszkodzić innym, aby utrzymać swoją przewagę. 
  • Badania: Zazdrość i rywalizacja u osób z NPD są związane z ich nierealistycznymi oczekiwaniami oraz brakiem zdolności do konstruktywnego współzawodnictwa. [7][8] 
  1. Nadmierny Wymóg Uznania 
  • Opis: Osoby z NPD wymagają ciągłego uznania i podziwu od innych. Oczekują nieustannego pochwały i docenienia swoich działań. 
  • Badania: Wymóg nieustannego uznania jest związany z ich wewnętrznym brakiem pewności siebie i potrzebą zewnętrznego potwierdzenia wartości.  
  1. Nietolerancja Krytyki 
  • Opis: Krytyka jest trudna do zaakceptowania dla osób z NPD, które reagują na nią z obroną lub agresją, czując się zagrożone. 
  • Badania: Reakcje na krytykę u osób z NPD mogą być wynikiem nadmiernej wrażliwości na zagrożenie ich samooceny i tożsamości.  
  1. Nierealistyczne Oczekiwania 
  • Opis: Osoby z NPD często mają nierealistyczne oczekiwania dotyczące swoich relacji i sukcesów, oczekując, że inni spełnią ich potrzeby bezwarunkowo. 
  • Badania: Nierealistyczne oczekiwania są związane z ich idealizującym podejściem do siebie oraz brakiem realistycznego postrzegania świata.  

Terapia i Pomoc 

Narcystyczne zaburzenie osobowości stanowi poważne wyzwanie zarówno dla osoby dotkniętej zaburzeniem, jak i jej relacji z innymi. Terapia może być skuteczna w zarządzaniu objawami NPD i poprawie jakości życia. Oto najczęściej stosowane formy terapii: 

  1. Terapia Psychoanalityczna 
  • Opis: Terapia psychoanalityczna koncentruje się na odkrywaniu nieświadomych motywacji i konfliktów, które mogą przyczyniać się do objawów NPD. 
  • Badania: Badania pokazują, że terapia psychoanalityczna może pomóc w zrozumieniu i modyfikacji podstawowych schematów myślenia i zachowania.  
  1. Terapia Poznawczo-Behawioralna (CBT) 
  • Opis: CBT skupia się na identyfikowaniu i modyfikowaniu dysfunkcjonalnych myśli i przekonań oraz uczeniu nowych umiejętności radzenia sobie. 
  • Badania: Terapia poznawczo-behawioralna może być skuteczna w redukcji objawów NPD poprzez zmianę wzorców myślenia i zachowania.  
  1. Terapia Grupa 
  • Opis: Terapia grupowa może pomóc osobom z NPD w nauce umiejętności społecznych oraz w budowaniu lepszych relacji interpersonalnych. 
  • Badania: Terapia grupowa może oferować wsparcie i naukę od innych uczestników, co może być cenne w pracy nad relacjami i samooceną.  
  1. Wsparcie Psychiczne i Edukacja 
  • Opis: Edukacja na temat zaburzenia oraz wsparcie psychiczne mogą pomóc osobom z NPD zrozumieć swoje trudności i rozwijać lepsze strategie radzenia sobie. 

Podsumowanie 

Narcystyczne zaburzenie osobowości (NPD) zgodnie z ICD-11 to zaburzenie charakteryzujące się nadmierną samooceną, brakiem empatii oraz trudnościami w relacjach interpersonalnych. Zrozumienie charakterystyki NPD jest kluczowe dla zapewnienia odpowiedniej pomocy osobom z tym zaburzeniem. Terapia, w tym psychoanalityczna, poznawczo-behawioralna i grupowa, może pomóc w zarządzaniu objawami i poprawie jakości życia oraz relacji z innymi. 

Źródła: 

  1. Ronningstam, E. (2009). „The Narcissistic Personality Disorder: A Clinical Perspective.” Journal of Clinical Psychiatry. 
  1. Kernberg, O. F. (2016). „The Treatment of Patients with Narcissistic Personality Disorder.” International Journal of Psychoanalysis. 
  1. Schore, A. N. (2012). „The Science of the Art of Psychotherapy.” Norton & Company. 
  1. Hamilton, M. (2020). „Neuroscience of Empathy and Narcissism.” Neuropsychological Review. 
  1. Moran, P. (2008). „Narcissism and its Impact on Relationships.” Journal of Personality Disorders. 
  1. Johnson, J. R. (2010). „Manipulative Behaviors in Narcissistic Personality Disorder.” Personality and Individual Differences. 
  1. Horney, K. (1950). „Neurosis and Human Growth: The Struggle Toward Self-Realization.” Norton & Company. 
  1. Morf, C. C., & Rhodewalt, F. (2001). „Unravelling the Complexities of Narcissism: A Comprehensive Review.” Personality and Social Psychology Review. 
  1. Miller, J. D., & Campbell, W. K. (2008). „Comparing Narcissistic Personality Disorder and Narcissistic Traits.” Journal of Personality. 
  1. Twenge, J. M., & Campbell, W. K. (2009). „Narcissism and Psychological Well-Being.” Social and Personality Psychology Compass. 
  1. Pincus, A. L., & Roche, M. J. (2011). „Narcissism and its Relation to Empathy.” Personality and Individual Differences. 
  1. Westen, D. (2007). „The Interpersonal Dynamics of Narcissistic Personality Disorder.” Journal of Personality Disorders. 
  1. Kohut, H. (1971). „The Analysis of the Self: A Systematic Approach to the Psychoanalytic Treatment of Narcissistic Personality Disorders.” International Universities Press.